საქართველოდან ღვინოსა და ჩურჩხელას ყველა მიაქვს. სამზარეულოში კი მოგზაურობის შემდეგ ყველაზე დიდხანს სანელებლები რჩება: სვანური მარილის ერთი პატარა ქილა ჩვეულებრივ კარტოფილს ისეთ კერძად აქცევს, რომლის გამეორებაც მოგინდებათ.
მოგიყვებით სამ მთავარ სანელებელზე — სვანურ მარილზე, მეგრულ აჯიკასა და ტყემალზე: რა არის, რასთან მიირთვათ და როგორ წაიღოთ მგზავრობისას.
სვანური მარილი
სვანეთი საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მაღალმთიანი მხარეა. სვანური მარილიც იქიდანაა: ეს არის მსხვილი მარილი, ნივრითა და სანელებლებით დანაყილი. ყველაზე ხშირად მასში შედის უცხო სუნელი, ქინძი, კვლიავი, წითელი წიწაკა, კამის თესლი და იმერული ზაფრანა. ზუსტი რეცეპტი ყველა ოჯახს თავისი აქვს.
რასთან მიირთვათ:
- ახალი ან ღუმელში გამომცხვარი კარტოფილი;
- მოხარშული კვერცხი;
- პომიდორი და კიტრი — ჩვეულებრივი მარილის ნაცვლად;
- ხორცი და ქათამი შეწვამდე;
- პურზე წასმული კარაქი.
გაითვალისწინეთ: ეს თავად მარილია და არა მარილის დანამატი. მოამარილეთ მხოლოდ მისით, თორემ კერძი მლაშე გამოგივათ.
სვანური მარილი ჩვენს კატალოგშია — თუ ჯერ არ გაგისინჯავთ, დაიწყეთ მისით.
მეგრული აჯიკა
სამეგრელო დასავლეთ საქართველოში, შავი ზღვის პირას მდებარე მხარეა, მეგრული სამზარეულო კი ქვეყანაში ყველაზე ცხარედ ითვლება. იქაური აჯიკა ცხარე წითელი წიწაკის, ნივრის, სურნელოვანი მწვანილისა და მარილის სქელი პასტაა.
თუ აჯიკას პომიდვრის სოუსად იცნობთ, ეს სულ სხვა რამეა. ქართულ აჯიკას პომიდორი, როგორც წესი, არ ემატება და ის გაცილებით ცხარეა. დაიწყეთ ნახევარი ჩაის კოვზით.
რასთან მიირთვათ:
- ხორცი და ქათამი: გამოცხობამდე წაუსვით აჯიკისა და მცენარეული ზეთის ნარევი;
- მწვადი — თხელი ფენით ცხელ ხორცზე;
- ლობიო, ჩაშუშული და წვნიანები — ცოტაოდენი, დანის წვერზე;
- კარაქწასმული პური — თამამებისთვის.
მეგრული აჯიკა მათთვისაა, ვისაც ცხარე უყვარს.
ტყემალი
ტყემალი მჟავე საწებელია, რომელსაც ამავე სახელის ქლიავისგან ამზადებენ — ხილსაც და საწებელსაც ერთი სახელი აქვს. ის წითელიც გვხვდება და მწვანეც, კლასიკურ გემოს კი მას ნიორი, ქინძი და ომბალო აძლევს.
რასთან მიირთვათ:
- მწვადი და ნებისმიერი შემწვარი ხორცი — კლასიკური შეხამება;
- კარტოფილი, მათ შორის ფრი;
- ქათამი და კოტლეტები;
- მაკარონი — სახლში ასეც მიირთმევენ, თუმცა რესტორანში ამას არ შემოგთავაზებენ.
ტყემალი ქართულ ოჯახებში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული საწებელია.
იმავე ქლიავისგან მზადდება თხელი მჟავე ტყლაპიც, რომელსაც ხარჩოს მოსამჟავებლად უმატებენ. მის შესახებ წაიკითხეთ სტატიაში ჩურჩხელისა და ტყლაპის შესახებ.
თუ საჩუქარი გჭირდებათ
სამი ქილა კარგია, მაგრამ თუ ერთი მზა საჩუქარი გჭირდებათ, აიღეთ ქართული სანელებლების ნაკრები ყუთში. რა შედის მასში, პროდუქტის გვერდზეა ჩამოთვლილი.
სამი კერძი საღამოსთვის
- კარტოფილი სვანური მარილით. ახალი კარტოფილი ქერქიანად მოხარშეთ, შუაზე გაჭერით, ზეთი მოასხით და სვანური მარილი მოაყარეთ.
- ქათამი აჯიკით. ერთი კოვზი აჯიკა სამ კოვზ ზეთს შეურიეთ, ქათამს კარგად წაუსვით და ბოლომდე გამოაცხვეთ.
- მწვადი ტყემლით. ხორცი ნაკვერჩხალზე მხოლოდ მარილით შეწვით, ტყემალი კი ცალკე მიართვით. როგორ მოაწყოთ ასეთი პიკნიკი თბილისის მახლობლად, მოგიყევით სტატიაში მაყლიანი პიკნიკის შესახებ.
როგორ წაიღოთ მგზავრობისას
- სვანური მარილი და ხმელი სანელებლები შეგიძლიათ ხელბარგში ჩადოთ.
- აჯიკა და ტყემალი პასტა და საწებელია, ამიტომ უსაფრთხოების შემოწმებისას მათ სითხედ მიიჩნევენ. ჩადეთ ისინი ჩასაბარებელ ბარგში: მოათავსეთ ჩასაკეტ პარკში და ტანსაცმელში გაახვიეთ.
კიდევ რისი წაღება შეიძლება, თავი მოვუყარეთ სტატიაში „რა წავიღოთ საქართველოდან საჩუქრად“.
მოკლედ
- სვანური მარილი ნივრითა და სანელებლებით შეზავებული მარილია. მოამარილეთ მხოლოდ მისით და არა ჩვეულებრივ მარილთან ერთად.
- მეგრული აჯიკა წიწაკისა და ნივრის ცხარე პასტაა, პომიდვრის გარეშე. დაიწყეთ ნახევარი კოვზით.
- ტყემალი მჟავე ქლიავის საწებელია, მწვადისა და კარტოფილის კლასიკური თანმხლები.
- მარილი ხელბარგში წაიღეთ, აჯიკა და ტყემალი კი — მხოლოდ ჩასაბარებელ ბარგში.