ჩურჩხელა ყველაზე ცნობადი ქართული საჩუქარია. მას ყველა ბაზარზე და ყველა გზისპირას ყიდიან, მაგრამ ხარისხი ძალიან განსხვავებულია. მოგიყვებით, როგორ ამოიცნოთ კარგი ჩურჩხელა, როგორ შეინახოთ და როგორ წაიღოთ მგზავრობისას. ასევე გაგაცნობთ მის ნაკლებად ცნობილ ნათესავს — ხილის ტყლაპს.
როგორ მზადდება ჩურჩხელა
კაკალს ძაფზე ასხამენ და არაერთხელ ავლებენ თათარაში — ყურძნის წვენში, რომელსაც ფქვილთან ერთად სქელ, ბლანტ მასამდე ხარშავენ. ყოველი ჩავლების შემდეგ ფენა ცოტათი შრება და ასე, ფენა-ფენა, კაკლის გარშემო მკვრივი გარსი იქმნება. შემდეგ ჩურჩხელებს რამდენიმე კვირა აშრობენ. ფქვილის გამო ჩურჩხელის გარსი გლუტენს შეიცავს — ეს მნიშვნელოვანია მათთვის, ვისაც გლუტენი არ შეიძლება.
ჩურჩხელას შემოდგომაზე, რთველის შემდეგ ამზადებენ, როცა ყურძნის წვენი ბევრია. ამიტომ ყველაზე ახალი ჩურჩხელა შემოდგომის ბოლოსკენ ჩნდება.
კახური და იმერული ჩურჩხელა
კახეთი საქართველოს მეღვინეობის მთავარი რეგიონია და იქ ჩურჩხელას ტრადიციულად ნიგვზით ამზადებენ. იმერეთში მას ხშირად თხილით აკეთებენ.
- კახური ჩურჩხელა ნიგვზით — კლასიკა, რომლითაც დაწყება ღირს.
- იმერული ჩურჩხელა თხილით, საჩუქრის ყუთში — უკვე მზა საჩუქარია, შეფუთვა არ დაგჭირდებათ.
თუ ვერ ირჩევთ, აიღეთ ორივე და შეადარეთ: ნიგოზი თუ თხილი — ამაზე გემო იმაზე მეტადაა დამოკიდებული, ვიდრე გეგონებათ.
როგორ ავირჩიოთ კარგი ჩურჩხელა
- იღუნება. ახალი ჩურჩხელა მკვრივია, მაგრამ დრეკადი. თუ ჯოხივით მაგარია, გადამშრალია.
- კაკალი ბევრია. გარსი თანაბარია, ცარიელი ადგილების გარეშე, და კაკალი მთელ სიგრძეზე იგრძნობა.
- მქრქალი ზედაპირი. თხელი მოთეთრო ნადები, როგორც წესი, ფქვილი ან ზედაპირზე გამოსული შაქარია. ბუსუსიანი ლაქები, ობი ან მჟავე სუნი კი იმის ნიშანია, რომ ჩურჩხელა არ უნდა ჭამოთ.
- ბუნებრივი ფერი. ფერი ყურძნის ჯიშზეა დამოკიდებული: ოქროსფერ-ყავისფრიდან მუქ ბორდოსფრამდე. არაბუნებრივად კაშკაშა ფერი უნდა დაგაფიქროთ.
როგორ შევინახოთ
- მშრალ, გრილ ადგილას, მზის პირდაპირი სხივებისგან მოშორებით.
- ქაღალდში ან სელის ქსოვილში. მჭიდროდ დახურულ პარკში ჩურჩხელა შეიძლება დანესტიანდეს.
- ხანგრძლივი შენახვისთვის — მაცივარში, ქაღალდში გახვეული.
კონკრეტული ჩურჩხელის ვარგისობის ვადა ეტიკეტზე გადაამოწმეთ.
ტყლაპი: ტკბილი და მჟავე
ტყლაპს ქლიავის, ტყემლის ან სხვა ხილის პიურესგან ამზადებენ: მას თხლად გაშლიან და მზეზე აშრობენ, სანამ დრეკად ფურცლად არ იქცევა. ტყლაპი ორნაირია და თითოეულს თავისი დანიშნულება აქვს.
- ტკბილი — ჩაისთან, დესერტად ან წასახემსებლად. მაგალითად, ქლიავის ტყლაპი ქართლიდან.
- მჟავე — კერძების მოსამზადებლად. ტყემლის ტყლაპი იმერეთიდან ხარჩოს სჭირდება: მას ბულიონში ალბობენ და სწორედ ის აძლევს წვნიანს დამახასიათებელ სიმჟავეს. მის გარეშე ხარჩო სულ სხვა გამოდის.
თუ ქართულ კერძებს სახლში ამზადებთ, გაითვალისწინეთ: მჟავე ტყლაპს საქართველოს ფარგლებს გარეთ ძნელად იპოვით. იმავე ხილისგან მზადდება საწებელი ტყემალიც — მასზე დაწვრილებით მოგიყევით სტატიაში სვანური მარილის, აჯიკისა და ტყემლის შესახებ.
როგორ წავიღოთ მგზავრობისას
ჩურჩხელისა და ტყლაპის წაღება ყველაზე მარტივია. ისინი სითხე არ არის, ამიტომ შეგიძლიათ ხელბარგში ჩადოთ. რამდენიმე რჩევა:
- ჩურჩხელა მძიმე ნივთებისა და ქილებისგან მოშორებით მოათავსეთ: არ გატყდება, მაგრამ შეიძლება დაიჭყლიტოს;
- სიცხეში მანქანაში მზეზე ნუ დატოვებთ — გარსი დარბილდება და შეფუთვას მიეწებება;
- წინასწარ გაარკვიეთ, რა წესები მოქმედებს დანიშნულების ქვეყანაში საკვების შეტანაზე.
სხვა საჩუქრებს, რომლებიც გზას კარგად უძლებს, თავი მოვუყარეთ სტატიაში „რა წავიღოთ საქართველოდან საჩუქრად“. ლაშქრობაში კი ჩურჩხელა ნოყიერი წასახემსებელია, რომელსაც მაცივარი არ სჭირდება.
მოკლედ
- ჩურჩხელა თათარაში ამოვლებული კაკალია. კახურს, როგორც წესი, ნიგვზით ამზადებენ, იმერულს — თხილით.
- კარგი ჩურჩხელა დრეკადია, თანაბარი გარსითა და ბევრი კაკლით.
- შეინახეთ ქაღალდში, მშრალ და გრილ ადგილას, ხანგრძლივი შენახვისთვის — მაცივარში.
- ტყლაპი ორნაირია: ტკბილი (ჩაისთან) და მჟავე (ხარჩოსთვის).
- ჩურჩხელაც და ტყლაპიც შეგიძლიათ ხელბარგში წაიღოთ.